ZOSTAŃ W DOMU I GRAJ W SZACHY! (50), PRZEPISY GRY W SZACHY (3)

Posunięcia szachowe  –  ROSZADA

Dzisiejszy odcinek poświęcony będzie roszadzie.
Jest to złożone posuniecie szachowe, który każdy szachista może wykonać w partii jeden raz. Roszadę wykonuje się, zaczynając od ruchu króla w kierunku wieży o dwa pola (jedyny ruch króla o dwa pola), a następnie wieża przesuwa się w kierunku króla (przeskakując go) i zajmuje pole zaraz za królem.

I tak roszada króla z wieżą na h1 nazywana jest krótką roszadą (wieża robi skok o dwa pola), zaś roszada króla z wieżą na polu a1 nazywana jest długą roszadą (wieża przeskakuje o trzy pola).

Każdy taki ruch należy wykonać jedną ręką.

Roszada jest możliwa do wykonania, jeżeli:

  1. a) król nie wykonał żadnego ruchu od początku partii szachowej,
  2. b) wieżą uczestniczącą w roszadzie nie wykonano żadnego posunięcia (do momentu roszady),
  3. c) pomiędzy królem a wieżą (uczestnikami roszady) nie ma innych figur (własnych lub

przeciwnika),

  1. d) król nie jest szachowany,
  2. e) pola, przez które przechodzi król nie są atakowane przez bierki przeciwnika (tzw. pole szachowane), a król po wykonaniu roszady nie znajdzie się pod szachem.

Roszada wykonywana przez białe dotyczy króla i wieży ustawionych na pierwszej linii, zaś czarnych: króla i wieży ustawionych na ósmej linii.

Cel roszady: zabezpieczenie króla poprzez jego przesuniecie z centrum do jednego boku i możliwość szybkiego wprowadzenia wieży do gry.

 

Historia roszady:

Roszada – stosunkowo nowa reguła gry w szachy, wprowadzona w XIV- XV wieku. Ruch ten nie był więc znany we wcześniejszych, azjatyckich, wersjach szachów ( szachy chińskie, szachy koreańskie). We wcześniejszych wersjach szachów hetman, wieża i goniec miały znacznie skromniejsze możliwości (np. hetman mógł się poruszać tylko o jedno pole na ukos) tym samym król miał małe zagrożenie będąc  bezpiecznym w centrum szachownicy. Jednak wprowadzone około XIII wieku reguły, uczyniły gońca dalekosiężną figurą. Spowodowało to, że w szachach wprowadzono nowe zasady ruchów króla.

Do końca XVI w. roszada nie była znana w obecnej formie, zamiast niej stosowana była tzw. capriola. W swoim pierwszym posunięciu król mógł poruszać się jak skoczek lub przesuwać się o dwa pola w każdym kierunku.

Wynikiem tych modyfikacji była możliwość wykonania tzw. “wolnej roszady”; wieża z h1 szła na f1 lub e1 (przy długiej roszadzie na pole d1 lub e1), a potem król przesuwał się po pierwszej linii na jedno z pól w kierunku wieży.

Roszada nie została od razu wprowadzona do reguł gry, w wielu europejskich krajach długo obowiązywał zakaz wykonywania roszady. Najwcześniej obecna roszada zaczęła obowiązywać we Francji – 1620 r, a w Anglii zaczęła obowiązywać od 1640 r.  Najpóźniej, na początku XIX wieku, roszada została wprowadzona we Włoszech.

 

Roszada Pama-Krabbégo – taką roszadę odkryli niezależnie J.-L. Seret i M. Pam. Opublikował ją w roku 1972 T. Krabbe. Chociaż do tego czasu była nieznana, była jednak legalnym ruchem w szachach. Po jej opublikowaniu Międzynarodowa Federacja Szachowa zmieniła przepis dotyczący roszady. Od 1972 r. dozwolone są tylko roszady w liniach pierwszej i ósmej. Roszada Pama-Krabbégo polega na przesunięciu króla z pola e1 (biały) (lub e8 (czarny)) na pole e3 (odpowiednio e6) oraz wieżę na odpowiednio e2 lub e7. Oznaczano ją na podobieństwo oznaczeń O-O i O-O-O jako O-O-O-O. Wieża powstać musiała przez promocję pionka na polu e8 (białe) lub na polu e1 (czarne) i dotąd nie mogła wykonać żadnego ruchu.

Opracował: Wojciech Kowalczuk

 2,302 total views,  2 views today